Осы жылдар ішінде Samsung Solve For Tomorrow-ға арамшөп туыдартын қиындықтарды жасанды интеллектпен шешуден бастап өртті сөндіруге арналған шағын робот жасауға дейін әртүрлі салаларда 2500-ден астам идея түсті. Бұл мақалада Samsung Newsroom Қазақстан редакциясы өндірістік қуатқа шыға бастаған және қазақстандықтардың өмірін шынымен өзгерткен үш жоба туралы айтып береді.

Úmit: Шектеусіз мүмкіндіктерге арналған тіссауыты

Úmit – 2024 жылы құрылған Тараздық мектеп оқушыларының стартапы. Олар мүгедектер арбасын, телефонды, ноутбукты және басқа да техникалық құрылғыларды тіл мен бастың қозғалысы арқылы басқаруға мүмкіндік беретін арнайы ті сауытын жасап шығарды. Құрылғы ауыздағы трекерлер арқылы сигналдар жібереді, сонымен қатар бастың қисаюын ескереді, бұл пайдаланушыға әртүрлі әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді. Осы жобаның арқасында «Үміт» командасы «Solve for Tomorrow 2024» байқауында үшінші орын алып, бір миллион теңге грантқа ие болды.

Бірақ жас дарындар мұнымен тоқтап қалмады. Олар ақшалай сыйлықты жобаны одан әрі дамытуға жұмсады, сонымен бірге халықаралық Red Bull Basement байқауына қатысуға өтінім берді. Samsung Solve for Tomorrow бағдарламасында жинақталған тәжірибенің арқасында олар барлық кезеңдерден еркін өтіп, ұлттық кезеңнің жеңімпаздары атанды, бұл Úmit -ке Токиоға әлемдік финалға баруға бірегей мүмкіндік берді.

Samsung пен Red Bull гранттарын алған балалар өнертабыстарын жақсартып, оны ыңғайлы, жылдам және қауіпсіз етті. Ең үлкен жақсарту AI интеграциясы болды. Жүйе тұтынушылар үлгілерінен үйренеді және әрекеттерге жауап беріп қана қоймай, оларды болжайды. Мысалы, егер пайдаланушы тіктөртбұрыш салғысы келсе, AI оны автоматты түрде туралайды. Егер көрсеткіш, мысалы, WhatsApp белгішесіне жылжыса, жүйенің өзі қалаған белгішені көрсетеді. Тағы бір жаңалық – электрлік мүгедектер арбасы, оның қозғалтқыштары тікелей ауыз қуысына қосылған. Басқару интуитивті және жылдам болды. Осы жаңартулардың барлығы AICA Awards марапатына қатысуға әкелді, онда Úmit командасы Орталық Азияның 60-тан астам жобалары арасында «Үздік AI стартапы» номинациясында бірінші орынды жеңіп алды.

Ең бастысы, бұл жетістіктер Úmit-ке қазақстандық қоғамға технологияның барған сайын инклюзивті болуы және әр адамның өмірін жақсарту керек екенін көрсетуге көмектеседі. Команда қазір инновациялық қызметін кеңейту және халықаралық үдеткіштерге қатысу үшін жаңа инвесторлар мен гранттарды іздеуде. Олар өз зертханасын ашып, қажетті құрал-саймандар мен жабдықтарды сатып алып, өндірістік желіні іске қосуды жоспарлап отыр.

Senimplus: Өндірістегі қауіпсіздік

Solve For Tomorrow 2022 шарасына қатысқан ақтаулық мектеп оқушылары JavaScript және Python тілдерінде робот-терапевтке арналған бағдарлама жазып, пішінді 3D принтерде басып шығарып, түрлі сенсорларды орнатты. Құрылғы Ақтау қаласындағы мектептердің бірінде және жеке емханада сынақтан сәтті өтті. «Solve for Tomorrow 2022» байқауында команда финалистер қатарынан көрініп, 300 000 теңге ұтып алды. Бірақ жас әзірлеушілер үшін ең бастысы тәлімгерлік сабақтарында алған білімдері болды. IT мамандары мектеп оқушыларының өнертабыстарын жан-жақты талдап, бизнес-модель және одан әрі позициялау бойынша кеңестер берді.

Нәтижесінде олар мақсатты аудиторияны өзгертті. Емдеу мекемелеріндегі науқастардың орнына өндірістік кәсіпорындардың қызметкерлері таңдалды. Жаңартылған құрылғының мәні – жұмысшыларды ауысым алдындағы медициналық тексеруден өткізу. Белгілі болғандай, қазақстандық бизнес пен мемлекеттік секторда өндірістік тәуекелдерге әкелетін медициналық жағдайларды тіркеуде проблемалар орын алып отыр.

Стартапқа қатысушының айтуынша, Senimplus 2024 жылдың 5 қарашасында өз жобасына патент алған. Қазір құрылғы толықтай жұмыс істеп тұр және олар енді өндірісті жалғастыруда. Қызметкерлердің денсаулығын анықтап, олардың жұмысқа мас күйде келуіне жол бермейтін бұл құрылғыны Маңғыстау облысындағы жеке және мемлекеттік бірқатар кәсіпорындар мен зауыттар қолдана бастады. Face ID құрылғысын пайдалана отырып, ол сонымен қатар қызметкердің формасын (каска, қолғап) тексере алады, бұл оның жағдайының жалпы көрінісін толықтырады.

Дәл қазір әзірлеушілер Ақтаудағы қан орталығымен серіктестік орнату үстінде. «Осы серіктестік аясында біз донорлардың мәртебесін алдын ала тексеруге мүмкіндік беретін жүйені енгізуді жоспарлап отырмыз», – деп түсіндірді стартапқа қатысушы Камила Қуатова. Сондай-ақ олар Қазақстандағы өндірісті сақтай отырып, роботтарды Еуропаға экспорттай отырып, құрылғыны Еуропа нарығына шығаруды жоспарлап отыр.

Kazbionics: Көмек көрсететін қол-протез

Kazbionics – бұл мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған жоғары технологиялық бионикалық қол әзірлейтін шымкенттік мектеп оқушыларының қазақстандық стартапы. Kazbionics-тің негізгі миссиясы – қолжетімді бағамен жаңа технологияларды енгізу арқылы толыққанды өмір сүру жағдайын жасау. Kazbionics толық цифрлық трансформацияға ұмтылады.

Команда екі рет Solve For Tomorrow-ға қатысты. 2021 жылы олар жартылай финалға шықты, бірақ тіркелу сәтсіз болғандықтан бұл кезеңнен өте алмады. Дегенмен, олар бас тартпай, өнертабыстарын дамытуды жалғастырды. Бұл табандылық олардың Solve For Tomorrow 2022 байқауына тағы бір рет қатысуына себепгі болып, олар үшінші орынды иеленеді. 2022 жылғы 5 ай ішінде стартап тек ауызша жарнама арқылы бионикалық қолға 150-ге жуық өтінімді қабылдады.

Solve For Tomorrow бағдарламасына қатысқаннан кейін KazBionics командасы үш жыл бойы бионикалық протезді қарқынды әзірлеуге және бета-сынақтан өткізуге арнады. Қазіргі уақытта стартапта 4 пайдаланушы және 1 белсенді бета-тест бар. Байқау нәтижесінде олар 5 миллион теңге көлеміндегі мемлекеттік грантты да жеңіп алды, бұл Kazbionics-тің дамуы мен өндіріске дайындықты жеделдетуге мүмкіндік берді.

Дәл қазір олар ауқымды кеңейту үшін стратегиялық серіктестіктерге ашық. Kazbionics жақын арада өнімнің коммерциялық нұсқасын шығарып, B2B нарығына шығады. Бұл біріктірілген QWD жүйесі бар ТМД елдеріндегі алғашқы бионикалық протез болмақ.

Олар Қазақстандағы ортопедиялық орталықтардың бірінде жұмыс істейтін Түркиядан келген протезист-дәрігермен де жұмыс істеп жатыр. Оның көмегінің арқасында Kazbionics ортопедиялық мекемелермен серіктестік желісін белсенді түрде кеңейтуде.

___

Бұл «Solve For Tomorrow-да» оқытуды сәтті аяқтаған мектеп оқушыларының тамаша жобаларының бір бөлігі ғана. 5 жыл ішінде жоба жас инноваторларға өз стартаптарын құруға мүмкіндік беріп қана қоймай, әлемді жақсы жаққа өзгертуге дайын, болашағына бей-жай қарамайтын жастардың үлкен қауымдастығына серпін беріп, бүкіл Қазақстан бойынша STEM -біліміне орасан зор үлес қосты. Бар болғаны платформа мен қолдау қажет.

Ал биылғы жылы байқау 3400-ден астам қатысушымен 992 жоба көлеміндегі өтінімдер саны бойынша рекордты жаңартып, жаңа шарықтау шегіне жетті. 16 маусымда Алматыда бірінші тәлімгер сессиясы өтті, оның барысында өткен жартылай финалистер дизайн-пайымдауды үйренді, Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген басқа командалармен кездесті, тіпті бір кездері Senimplus командасының мүшлері сияқты өз жобасының тұжырымдамасына көзқарасын өзгертті. Қыркүйек айында ең дамыған стартаптар байқаудың финалына шығады, кім біледі, бәлкім, олардың кейбіреулері шыңға жетіп, тіпті өткен жылдардағыбалаларды басып озып, көптеген қазақстандықтардың өмірін өзгертіп, жақсартар бәлкім.

Samsung Electronics компаниясы 9 қаңтардан 12 қаңтарды қоса алған мерзімде CES® 2024 көрмесінде C-Lab бағдарламасының аясында әзірленген жаңа инновациялық жобаларды ұсынады. Стартаптарға арналған Дүние жүзіндегі ең ірі технологиялар көрмесінде Лас-Вегас қаласының Венециялық көрме орталығының Эврика саябағындағы презентациясы кезінде Samsung компаниясы саны жағынан ең көп – 15 стартап пен бастаманы көрсетеді.

Биыл CES көрмесінде 1000 астам стартап ұсынылады деп күтіледі, олар бүкіл дүние жүзінен 130 000 келушілерді жинайды, соның ішіне бизнес басшылары, инвесторлар және БАҚ өкілдері кіреді. Samsung компаниясы іс-шарада C-Lab стартаптары әлемдік нарықтың реакциясын бағалайды, жүзеге асу мүмкіндіктерін күшейтеді және инвесторлар табады деп болжайды.

«C-Lab бағдарламасының мақсаты – стартаптардың өсіп өнуіне және гүлденуіне арналған платформаны құру» – дейді Samsung Electronics компаниясының Креативтілік пен инновациялар орталығының басшысы және атқарушы вице-президенті ПхильГю Чжон (Pilgyu Jeo). Ол сондай-ақ: «CES — осындай болашағы зор компаниялар мен жобалар үшін керемет оңды орын, себебі мұнда олар ірі технологиялық ойыншыларға әлемдік аренада орнын табуға лайықты екендіктерін көрсете алады» – деп санайды.

C-Lab бағдарламасы 2012 жылы іске қосылды, ол құрылған сәттен бастап Samsung компаниясы тұтас алғанда 872 стартап пен жобаны қолдады. Соның ішінде C-Lab Outside бағдарламасы аясында 475 және C-Lab Inside бағдарламасы аясында 397 қолдады. C-Lab бағдарламасының 537 стартабы жалпы алғанда 1 миллиард доллар инвестицияны тартты.

C–Lab Outside бағдарламасы: жасанды интеллект, энергетика мен денсаулық сақтау саласында 10 стартап

C-Lab Outside бағдарламасы 2018 жылдың қазан айында басталды. Оған қатысуға іріктелген стартаптар толық қолдауға ие болды, соның ішіне кеңсе бөлмелері, жеке даму бағдарламалары және инвестициялар кіреді, сондай-ақ олар Samsung Electronics компаниясымен іскери ынтымақтастықта болу мүмкіндігін иеленеді. Осындай жобалардың бірі – ветеринарлық онлайн-консультациялардың сервисі Dr.Tail (Доктор Тейл), ол Samsung Electronics компаниясының серіктесі болып, өз шешімін Smart TV¹ бар Samsung теледидарларына енгізді және ол CES көрмесінде C-Lab стендтерінде ұсынылатын болады.

Dr.Tail сервисінен бөлек Samsung Electronics компаниясы C-Lab Outside  бағдарламасы іріктеген және қолдаған өзге де тоғыз стартапты ұсынатын болады:

• RebuilderAI: ЖИ көмегімен смартфондарда жылдам және жеңіл 3D-контентті жасауға арналған шешім
• Ghost Pass: биометрия бойынша қашықтан орталықтандырылмаған сәйкестендіруді жасауға арналған шешім
• DEEPX: NPU² негізінде ЖИ функциялары бар жартылай өткізгіш
• Style Bot: пайдаланушының киім-кешегі туралы деректерге негізделген стиль бойынша ұсынымдардың сервисі
• Vsion: мөлдірлігі реттелетін ақылды терезе
• DolbomDream: егде жастағы адамдардың денсаулығын қадағалауға арналған ақылды үрленетін жилет
• 60Hertz: ЖИ негізінде виртуалды электр станциясына арналған шешім
• Wrtn Technologies: генеративті ЖИ-мен жұмыс жасауға арналған портал
• NdotLight: бірге 3D-жобалауға арналған веб-платформа

«Біз Эврика саябағында C-Lab стартаптарының беделді стендінде болуға қуаныштымыз» – дейді Ghost Pass генералды директоры СонКван Ли (Sunkwan Lee). Ол сондай-ақ: «Биыл Samsung C-Lab қолдауының арқасында біз CES Innovation Award жүлдесін жеңіп алдық. Менің ойымша, бұл CES көрмесі біз үшін әлемдік деңгейге шығуға бір қадам жақын болуымызға тамаша мүмкіндік бергенін көрсетеді» – деп атап өтті.

C–Lab Inside бағдарламасының екі жобасы және Samsung компаниясында туған C–Lab Spin–off бағдарламасының үш стартабы

Samsung компаниясы 2016 жылдан бастап CES көрмесінде C-Lab Inside бағдарламасының жобалары туралы баяндайды және биыл онда қазір компанияның қызметкерлері әзірлеп жатқан екі жоба ұсынылатын болады. Олар денсаулық сақтау және жануарларға арналған технологиялар салаларына жатады, өзінің инновациялары, нарықта сұраныста болуы және әзірлену толықтығы үшін жоғары бағаға ие болды:

• EARS: құлапқаптар сезетін ми толқындарын талдайтын медициналық платформа
• DumboCam: Vision AI жасанды интеллектін пайдаланатын үй жануарларын оқытуға арналған платформа

2016 жылы Samsung Electronics компаниясы өзінің C-Lab Spin-off атты бағдарламасын ұсынды, ол жоғары коммерциялық әлеуеті бар C-Lab Inside жобаларына толық қанды стартаптар ретінде іске асуға мүмкіндік береді. CES 2024 көрмесінде C-Lab Spin-off бағдарламасының үш стартабы ұсынылған, олар C-Lab Inside жобалары ретінде басталған болатын, қазір C-Lab стендтерінде инновациялық өнімдер ретінде көрсетіліп жатыр:

• Yellosis: ЖИ пайдаланумен ақылды унитаздар мен медициналық шешімдер
• Becon: ЖИ негізінде шаштың түсуімен күресуге арналған шешімдер
• Goose Labs: нақты уақыт режімінде қозғалысты есептейтін метағалам мен аватарлар технологиясы бар үй жаттығуларына арналған қосымша

C–Lab стартаптары CES 2024 Innovation Awards 23 жүлдесін жеңіп алды

2023 жылдың қарашасында Тұтынушылық технологиялар қауымдастығы (Consumer Technology Association, CTA) CES 2024 Innovation Awards премиясының жеңімпаздарын жариялады, соның ішінде ең үздік инновациялар (Best of Innovation) жүлдесі де болды. C-Lab бағдарламасының бір жобасы үздік инновациялар үшін жүлдені (Best of Innovation Award) жеңіп алды, ал 22 премияның лауреаттары атанды.

Samsung компаниясы C-Lab стартаптарының авторларымен өзінің CES Innovation Awards жүлделерін жеңіп алу және әлемдік нарыққа шығу тәжірибесімен бөліседі, бұл оларға табысқа жетуге мүмкіндік береді. C-Lab Outside бағдарламасының 16 стартабы CES 2024 аясында Innovation Award премиясының лауреаттары атанды. C-Lab Spin-off бағдарламасының бастамаларының біреуі үздік инновациялар үшін жүлдені алды, ал төртеуі Innovation Award премиясының лауреаттары атанды.

Атап айтқанда, CES Innovation Award жүлдесін 2021 жылы іске қосылған STUDIO LAB стартабы жеңіп алды. Компанияның өнімдеріне Seller Canvas (Селлер Кэнвес), ЖИ негізінде электронды коммерцияға арналған беттерді автоматтандыру сервисі, роботтехникасы және ЖИ технологияларын өзінде үйлестіретін автоматтарылған коммерциялық фото түсіруге арналған Photo-bot (Фото-бот) кіреді. 

Yellosis және DEEPX — C-Lab стендтерінде ұсынылған екі стартап үш санатта Innovation Award жүлделерін жеңіп алды. 2020 жылы іске қосылған сандық денсаулық сақтау саласындағы Yellosis стартабы Cym702 Seat ақылды унитазын ойлап тапты, ол ағзаның тіршілік ету қызметінің сұйық қалдықтарын талдай отырып, денсаулықты күтуге арналған шешімдерді ұсынады. Компания сондай-ақ Cym702 Circle ақылды унитазын әзірлеп шықты, ол қоғамдық дәретханаларда ағзаның сұйық тіршілік ету қалдықтарындағы глюкозаның мөлшерін есептейді. Yellosis стартабы «Сандық денсаулық сақтау», «Ақылды қала», «Адамның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін өнім» санаттарында Innovation Award жүлделерін жеңіп алды.

2018 жылы DEEPX стартабының негізі қаланды, ол терең оқыту негізінде нысандарды тану, бет пен дауысты тану, кескіндерді сұрыптау және кескін сапасын жақсарту сияқты ЖИ алгоритмдерін есептеп өңдеуге арналған жасанды интеллект функцияларымен жасақталған алдыңғы қатарлы чиптерді әзірлейді. DEEPX — “Кіріктірілген технологиялар”, “Роботтехникасы” және “Компьютерлік жабдықтар мен компоненттер” атты үш санатта CES Innovation Awards жүлдесін жеңіп алған және жасанды интеллектпен жұмыс жасайтын тұңғыш жартылай өткізгіш әзірлеуші компания.

¹ Сервис АҚШ-та Smart TV бар Samsung теледидарларында 2024 жылы қол жетімді болады.

² Нейронды процессор (neural processing unit, NPU) — бұл жасанды интеллекттің жұмысын қолдауға және бір уақытта бірнеше операцияларды орындауға арналған микропроцессор.

Samsung Electronics компаниясының жобасы болашақ IT-мамандардың фабрикасы жас стартаперлерді тәжірибе жүзінде дайындау бойынша 2023 жылдың жазғы курсын табысты аяқтады.

9 қыркүйекте Solve for Tomorrow республикалық байқауының финалы өтті, оған қазақтандық жоғары сынып оқушылары қатысты. Бұл әлеуметтік жоба Samsung Electronics компаниясының басшылығымен Қазақстанда үшінші жыл қатарынан жүзеге асырылып жатыр. «Аяла» жеке қайырымдылық қоры жобаның серіктесі болды. Solve for Tomorrow бағдарламасының негізі 2009 жылы АҚШ-та қаланды, содан бері бүкіл әлем бойынша 23 елді қамтыды.

SFT қатысушылары алты ай бойы бастапқы идеяны ойлап табудан бастап тікелей жүзеге асырғанға дейінгі өз стартаптары бойынша жұмыстарды атқарды. Олардың міндеті ғылымның, технологияның, инженерлік істің және математиканың (STEM) көмегімен маңызды әлеуметтік мәселелердің шешімін табу болды. Осы жылы 1600 астам оқушы қатысуға өтінімдерді жіберді, олардан 115 адам 33 команданың құрамында жартылай финалға өтті. Финалға тоғыз команда түсті, олар өздерінің жобаларын қорғау үшін Астанаға шақырылған еді.

Жобаны қорғау және жеңімпаздарды марапаттау салтанаты Astana IT университетінде өтті, онда құрметті қонақтар – білікті қазылар алқасының мүшелері, министрліктердің және Қазақстандағы Samsung Electronics компаниясының өкілдері шақырылды. Биыл таңдалған тақырыптардың арасында халық арасында инфекциялардың таралуы, Брайль принтерінің қол жетімділігі, өрттердің таралуы, соқыр адамдардың бағдар табу, аутизмі бар адамдарға көмектесу проблемалары және т.б. сияқты мәселелер болды.

Сыни талқылаудан кейін қазылар алқасының мүшелері күрделі таңдау жасады және келесі жеңімпаздарды анықтады: 1 орынды және 4 млн. теңге мөлшеріндегі жүлдені Астана қаласының Shabyt командасы жеңіп алды. Балалар AIDAHAR атты өрт сөндіруші роботты ұсынды, ол өрт сөндірушілер қол жеткізе алмайтын жерлерге өтіп, өрт ошақтарын өшіре алады. Екінші орынды және 2,5 млн. теңге мөлшеріндегі жүлде Қарағандыдан келген Full Speed командасына берілді, бұл команда қажет еткен тұлғалар үшін автоматтандырылған мүгедектерге арналған арбашалардың қол жетімділігінің проблемасын шешті. Үшінші орынды және 1 млн. теңге мөлшеріндегі жүлдені бірден екі команда жеңіп алды – Алматы қаласының Balashaqim командасы және Тараз қаласының IMA group командасы. Balashaqim командасы аутизммен сырқаттанған балалар үшін қоршаған адамдардың сезімдерін түсінуге көмектесетін қосымшаны әзірлеп шығарды, ал IMA group командасы қазақ тілінде Брайльді қолдайтын тұңғыш принтерді көпшіліктің алдында көрсетті. Қалған финалға шыққан командалар 300 000 теңге мөлшеріндегі сыйлықты алды. 2023 жылы Solve for Tomorrow жобасының жүлделік қоры 10 млн. астам теңгені құрады.

Жеңімпаздар Цифрлық даму және аэроғарыш өнеркәсібінің бірінші вице-министрі Қаныш Тілеушиннің қолынан және Жоғары білім және ғылым министрлігінің бірінші вице-министрі Камиль Акатовтың қолынан чекті алды.

«Solve for Tomorrow жобасы қатысушылардың тек өздерінің инновациялық ойлауға деген қабілеттерін көрсететін платформасы ғана емес, ол сондай-ақ қоршаған әлемге шынайы өзгерістерді алып келетін жер» – деді Қаныш Тілеушин. Оның сөзіне сәйкес балалар болашақтың көшбасшылары және олардың IT-саласына қосқан үлесі біздің әлемді жақсы жаққа өзгерте алады.

Samsung Electronics Central Eurasia компаниясының президенті Минки Чу мырза жобаның барлық қатысушыларына бүкіл әлем бойынша адамдардың өмірін жақсартуға көмектесетін ойларын жүзеге асыруда одан әрі табысқа жетуді тіледі.

Келесі жылы Samsung компаниясы Solve for Tomorrow жобасына кезекті іріктеуді жариялайтын болады, ол 13 жастан 18 жасқа дейінгі дарынды жастарға өздерін көрсетуге және шабыттандыратын өзгерістердің бір бөлігі болуға мүмкіндікті ұсынады.