20 тамызда Bibigul Tulegenova Creative School қабырғасында Samsung Solve For Tomorrow 2025 жыл сайынғы республикалық стартап байқауының финалы өтті. Шара барысында Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген дарынды және өршіл мектеп оқушыларынан құралған 10 команда маңызды әлеуметтік мәселелерді шешетін инновациялық жобаларын ұсынды. Бастаманың серіктесі – «Аяла» жеке қайырымдылық қоры болды.

Осы Solve For Tomorrow байқауы Қазақстанда бесінші рет өткізіліп отыр. Биыл байқауға қатысуға рекордтық командалар өтініш берді – еліміздің түкпір-түкпірінен 3400-ден астам қатысушы заманауи мәселелердің шешімін табуға бағытталған 992 идеяны ұсынды. Қатысушыларға ғылымды, технологияны, инженерияны және математиканы (STEM) пайдалана отырып, өткір әлеуметтік мәселенің шешімін табу міндеті қойылды.

Мұқият іріктеуден кейін 32 команда жартылай финалға өтті, олар 16 маусымда Алматыға «Дизайндық ойлау» тақырыбындағы арнайы тәлімгерлік сессиясына аттанды. Барлық тәлімгерлік сессияларының нәтижелері бойынша Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген 10 үздік команда финалға өтті, олар өз жобаларын барынша жетілдіріп, жан-жақты дамыта алды.

Онда әр команда презентациядан кейін пайдалы кеңестер мен ұсыныстар ала отыра, өз идеяларын қазылар алқасына ұсынып, Астанада көп айлық еңбек пен еңбектің қорытындысы шығарылды. Ал мектеп оқушыларының атқарған жұмыстарын оның құрамына QazInnovations, NURIS, Samsung Electronics және т.б.сарапшылары енген кеңейтілген қазылар алқасы бағалады.

Қорытынды жобалар мен қатысушылардың өнерлерін жан-жақты талқылап, қазылар алқасы жүлделі орындарға ие болған үш мықты команданы таңдады:

1. 1-орын мен 4 миллион теңге жүлдені Орал қаласындағы НЗМ ФМС-тің AquaAeris командасы жеңіп алды. Олар адамдар үшін қауіпсіздік пен қолайлылықтың толық экожүйесі бар ауадан ауыз су өндіруге бағытталған өнертабыс жасады. Қазылар алқасы облысымыз үшін маңызды рөл атқаратын жобаның қарапайымдылығы мен тиімділігін атап өтті.
2. 2 орын және 2,5 млн теңге Қызылорда НЗМ мектеп оқушыларына бұйырды. Олардың ReMotion жобасы инсультпен ауыратын науқастарға ойын интерфейсі арқылы жаттығуларды орындау мотивациясын арттыру арқылы ұсақ моторикасын қалпына келтіруді жылдамдатуға көмектеседі. Студенттер өз өнімдерін үнемі жетілдіре отырып, іріктеу қосымшасымен салыстырғанда үлкен жетістіктер көрсетті.
3. 3-орын және 1 миллион теңге Шымкент НЗМ-нің Soyle командасына бұйырды. Балалар нақты уақыт режимінде ым тілін дыбысқа және қарапайым сөйлеуді мәтінге аудара алатын ЖИ қолданатын ақылды құрылғыларды ұсынды. Өнертабыстар көзілдірік және мойын модулі түрінде жасалған.

Финалға шыққан барлық командалар 300 000 теңгенің сертификаттарын алды, олар да өткен жылдардағы көптеген финалистер сияқты өз идеяларын өндірістік қуатқа шығара отыра, жобаны одан әрі дамытуға бағыттай алады.

«Бес жыл бойы Solve For Tomorrow Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі жас өрендерге әлемді жақсы жаққа өзгертуді бастауға мүмкіндік беріп келеді. Біздің елімізде жоба жыл сайын өтінім беру рекордтарын жаңартады, соның арқасында мектеп оқушылары, тіпті ең шалғай ауылдардағы да STEM білім беру бойынша қажетті білім мен тәжірибе ала алады. Биылғы жобалар қоғамымызды жақсартып қана қоймай, қазақстандық жасөспірімдерге бүкіл әлемді жақсартатын идеяларын жүзеге асырудың үлгісі болатынына сенімдіміз», – деді Samsung Electronics Central Eurasia корпоративтік маркетинг бөлімінің басшысы Берік Умаров.

Болашақта жеңімпаздар мен финалистерге Samsung Electronics және серіктес ұйымдар жобаларын әзірлеуде жан-жақты қолдау көрсетіп, дамудың келесі кезеңіне өтуге көмектесетін болады. Жоба туралы толық ақпаратты solvefortomorrow.kz ресми сайтынан білуге болады.

Solve for Tomorrow – бұл ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) арқылы өзекті әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған ұлттық дода болып табылады. Байқау 2009 жылы АҚШ-та құрылып, содан бері әлемнің 23 еліне тарады. Қазақстанда ол енді ғана танымал болып келеді.

Ағымдағы жарыста Қазақстанның түкпір-түкпірінен 700-ге жуық мектеп командасы өз өтінімдерін жолдады. Бір ай ішінде қазылар алқасының мүшелері оларды мұқият зерттеп, жартылай финалдық кезеңге келешегі бар және ең қызықты 35 жобаны таңдады. Енді жартылай финалистер жаз бойы қарқынды дайындықтан өтеді. Кәсіби тәлімгерлердің көмегімен студенттер идеяларын іске асыру керек. Яғни, дайын стартапты таныстыру мақсатында жобаларын әзірлеп, жетілдірмек.

Бірінші тәлімгерлік сессиясы 22 маусымда өтті. Оған Алматы, Астана, Тараз, Қостанай, Қарағанды, Шымкент, Ақтөбе, Павлодар және басқа қалалардан 120-дан астам жоғары сынып оқушылары қатысты. Қатысушылар дизайн ойлау тәжірибесімен танысып, бұл олардың жобаларының әлсіз жақтарын анықтауға және оларды түзетуге көмектесті. Баяндамашы Қазақстандағы ең үздік дизайн ойлау мамандардың бірі Давид Туганов болды. Ол мектеп оқушыларымен көптеген құпиялар мен лайфхактармен бөлісті.

Давид Туганов (сол жақта) тәлімгерлік сессияға қатысушылармен тәжірибесімен бөлісуде.

«Тәлімгерлік сессиясы біз үшін өте пайдалы болды. Біз жобамызға басқаша көзқараспен қарап, оның несі дұрыс емес екенін түсіндік. Дизайн ойлау құралдарын пайдалана отырып, Давид бізге қандай бағытта қозғалу туралы және жобаны қалай пайдалы ету керектігін көрсетті. Жарыстың маған ұнағаны, өйткені мұнда сізді жай ғана бағаламайды, сонымен қатар толық дайындайды. Финалға өте алмасақ та, болашақта бізге көмектесетін баға жетпес білім аламыз». – дейді Алуа Шертаева, Назарбаев Зияткерлік мектебінің ХББ оқушысы, Шымкент қ.

Ең бастысы, Samsung ұшуға, жол жүруге, тұруға және тамақтануға кететін барлық шығындарды өзі көтерді. Компания болашақ стартапшылардың қажетті білім мен тәжірибе алуға толықтай көңіл бөлуі үшін бар күш-жігерін салады.

Алдағы уақытта бетпе-бет оқытудан басқа тағы бірнеше онлайн тәлімгерлік сессиялары мен практикалық семинарлар жоспарланған. Сол жерлерде мектеп оқушылары білімдерін кеңейтіп, арнайы шақырылған IT саласындағы мамандармен тілдесуге мүмкіндік алады.

Тәлімгерлік оқытудың нәтижесі бойынша қатысушылар өз жобаларымен жұмыс істеп, прототиптерін жасайды. Шілде айының соңында сайыскерлер финалдық кезеңге өту үшін күресте қазылар алқасына өз жұмыстарын ұсынуы керек. Байқаудың шешуші кезеңі биыл күзде Астанада өтеді. Үздік топтардың жұмысын дәстүрлі түрде IT саласының сарапшылары мен тиісті ведомстволардың вице-министрлері бағалайды. «Solve for Tomorrow» жарысының жүлде қоры 10 миллион теңгеден асады. Байқау туралы толық ақпаратты solvefortomorrow.kz сайтынан білуге ​​болады.

Данил Мухалев (сол жақта) және оның командасы

«Робот-дәрігердің пайда болуы»

Данил Мухалев бала кезінен IT саласына құмар. 6-сыныпта ол робототехника курстарына түсіп, бағдарламалау тілдерін қарқынды меңгеріп, инженерлік дағдыларын шыңдай бастады. 2022 жылы Данил толыққанды стартапты дамыту мүмкіндігіне ие болды. Өз командасымен бірге ол Solve for Tomorrow республикалық байқауына жолдама алды. Samsung Electronics компаниясы «Аяла» қайырымдылық қорының қолдауымен бұл жобаны жыл сайын қазақстандық орта мектебінің оқушылары арасында өткізеді.

Мұнда студент дәрігерлерге көмектесіп, алғашқы қабылдауды қамтамасыз ететін робот-дәрігерді ұсынды. Электронды «медициналық қызметкер» науқастың бетін танып, оны дерекқордан табады. Содан кейін ол виртуалды медициналық карта ашып, дене температурасын, тамыр соғуын, қан қысымын, қанның қанықтылығын өлшеп, тіпті адамның бір күн бұрын ішімдік ішкен-ішпегенін анықтай алады. Нәтижесінде жасанды интеллектке негізделген робот-дәрігер ұсыныстар, бағыт-бағдар беріп, алдын ала диагноз қоя алады.

«Коронавирус түрткі болды»

Роботты жасау идеясы пандемия кезінде пайда болды, дейді Данил Мухалев. Коронавирустық індет Қазақстанның медицина саласында олқылықтар бар екенін көрсетті: науқастарды баяу тексеру, талдауларды ұзақ жинау мен диагноз қою.

«Коронавирус бұл жобаның әлеуеті бар екенін көрсетті, өйткені эпидемия біздің ауруханалардың жағдайын қатты өзгертті. Онда болған барлық мәселелерді анықтады. Біз проблеманы байқадық, шешімін таптық және оны жүзеге асырдық», – дейді Данил Мухалев.

Данил Мухалев Solve for Tomorrow-да өз жобасын ұсынуда

Робот-дәрігерге арналған бағдарламаны JavaScript және Python тілдерінде оқушылар өздері жазды, пішінін 3D-принтерде әзірлеп,  түрлі сенсорлар орнатты. Құрылғы Ақтау қаласындағы мектептердің бірінде және жеке емханада сынақтан сәтті өтті.

«Жобаның түрленуі»

Solve for Tomorrow байқауында Данил Мухалевтің командасы финалистер қатарынан көрініп, 300 мың теңге ұтып алды. Бірақ жас әзірлеушілер үшін ең бастысы тәлімгерлік сабақтарында алған білімдері болды. IT саласының мамандары мектеп оқушыларының өнертабыстарын жан-жақты талдап, бизнес-модель және одан әрі позициялау бойынша кеңестер берді. Нәтижесінде роботты түрлендіру туралы шешім қабылданды.

Ең алдымен мақсатты аудитория өзгертілді. Медициналық мекемелердегі науқастардың орнына өндірістік кәсіпорындардың қызметкерлері таңдалды. Ұтып алған 300 мың теңгені оқушылар тәжірибелік үлгі жасауға жұмсады. Жаңартылған құрылғының мақсаты жұмысшыларды ауысым алдында медициналық тексеруден өткізу болды. Белгілі болғандай, бұл мәселеде қазақстандық бизнес пен мемлекеттік секторда проблемалар бар.

«Бірінші клиенттер: полиция бөлімі, құрылыс компаниясы»

Алғашқы клиенттерін кездейсоқ тапқан. Данил Мухалевтің әңгімелеріне сәйкес, олар моншада басқа келушілермен әңгімелесіп отырған. Арасында ірі құрылыс компаниясының басшысы да болыпты. Ол қызығушылық танытып, жоба туралы көбірек айтып беруін өтінді. Жас стартапшы өз идеясы туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Бұл кәсіпкерге ұнап, жобаға ақша бөлді.

Қазіргі уақытта өнертабыс Ақтау қаласындағы құрылыс алаңдарында орнатылған. Ауысымға кетер алдында жұмысшылар Face ID арқылы тексеріледі. Құрылғы жүрек соғу жиілігін, қанның қанықтылығын, температураны және дем шығарылған ауадағы ішімдік мөлшерін жинайды. Егер бәрі тәртіппен болса, онда адам нысанға кіре алады. Барлық деректер бухгалтерлік есеп және адам ресурстары бөліміне беріледі, мұнда қызметкерлердің қелуі бақыланып, осылайша олардың жалақысы қалыптасады.

Одан әрі Қарағанды ​​полиция департаменті Данил Мухалевтің өнертабысына назар аударды. Тәртіп сақшыларында да осындай мәселелер мен өтініштер болды. Пилоттық режимде жоба бөлім ғимаратында орнатылды. Ол бір ай бойы жұмыс істеп, тұтынушыларға ұнады. Қазір тараптар тендер жүйесі арқылы ынтымақтастық мәселесін пысықтауда.

ҚР Цифрлық даму министрімен кездесу

«Ары қарай не?»

Данил Мухалев пен оның командасын дәл қазір көп жұмыс күтіп тұр. Ынтымақтастық туралы өтініштер саны артып келеді. Ұсыныстар жеке сектордан да, мемлекеттік органдардан да түсуде. Жас әзірлеушілер инвестиция тартуға және бизнесін кеңейтуге ниетті. Алдағы уақытта шетелде бақтарын сынап көру жоспарлары бар.

Solve for Tomorrow жобасы болашақ IT мамандарын дайындайтын мекен. Жыл сайын жоба бүкіл Қазақстан бойынша мыңдаған мектеп оқушыларының басын қосады. Мұнда олар ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) көмегімен өзекті әлеуметтік мәселенің шешімдерін ұсынады. Әлеуметтік жоба Samsung Electronics компаниясының басшылығымен Қазақстанда төртінші жыл жүзеге асырылуда. Серіктес – «Аяла» жеке қайырымдылық қоры. Solve for Tomorrow жарысының жүлде қоры 10 миллион теңгеден асады. Егер сіз көрегендердің бірі болғыңыз келсе, бізге қосылыңыз. Байқау туралы толық ақпаратты solvefortomorrow.kz ресми сайтынан алуға болады

Бұл қандай жоба? Solve for Tomorrow – бұл мектепте тек «беске» оқитын оқушыларға ғана арналған байқау емес, ол сондай-ақ үлкен мақсатқа жетуді аңсайтын, ортақ мәселені шешуде, адамдарға көмектесуде, өмірді жақсартуда өзінің ойларын өмірге әкелуге ниет білдірген жандарға арналған жоба… Сонымен қатар, ол – өз біліміңізді және қабілеттеріңізді жетілдірудің тамаша мүмкіндігі!

Өзіңізді таныдыңыз ба? Онда бізге қосылыңыз!

Solve for Tomorrow жобасында белсенді өмірлік ұстанымы бар оқушылар қоғамда кездесетін қиындықтарды және тәуекелдерді шешудің инновациялық шешімдерін әзірлейді және ендіреді.

Тәжірибелі менторлар SFT қатысушыларын өмірлік маңызы бар мәселелерді анықтауға және олардың шешімін іздеуге, сондай-ақ STEM (ғылым, технология, инженерия және математика) саласындағы Ойлау дизайны әдістерін қолданумен оларды тиімді жүзеге асыруға үйретеді. Осындай практика жас стартапшыларға шығармашылық және стандартты емес ойлауды дамытуға көмектеседі.

Командалар арасындағы сайыстың форматы нарықтық бәсекелестіктің ортасын жасайды.

Сайыс күресуге тұрарлық. Жүлделік қор – 10 миллион теңге!

Өткен жылы Гран-при жүлдесін өрттермен тиімді күресуге бағытталған Shabyt жобасымен Астанадан келген команда (ФМБ НЗМ) жеңіп алды. Балалар ЖИ-мен, камералармен және ультра дыбыстық сезгектермен жасақталған жоғары өтімділігі бар роботтарды әзірлеп шығарды, олар тек өртті сөндіруге көмектеспей, сондай-ақ қажетті заттарды, мысалы, газтұтқыштарды жеткізумен де айналысады.

Екінші орынды Full speed wheelchair әзірлемесімен Қарағандыдан келген ХББ НЗМ-нің жас стартапшылары алды, олардың жобасы физикалық мүмкіндіктері шектеулі жандардың өмірін жеңілдетуге бағытталған мүгедектерге арналған арбаша-гироскутер болып табылады.

«Қола» жүлдені ФМБ НЗМ-нің Алматылық оқушылары жеңіп алды, олар аутизмі бар балаларға арналған Drive Beyond жобасын ұсынды, бұл – аутизмі бар балаларда эмоциялық интеллектті дамытуға көмектесетін компьютерлік қосымша.

SFT жобасына Қазақстанның кез келген қаласынан 13 жастан 18 жасқа дейінгі оқушылар шақырылады. Өтінімдер 30 сәуірге дейін қабылданады. Мамырда қазылар алқасы жүзеге асырылуы мүмкін идеяларды іріктейді, олардың авторлары жобаның прототипін әзірлеу үшін менторлармен бірге онлайн және офлайн түрінде өтетін семинарлардың сериясына қатысады. Қатысушылар жазғы демалыстарда жобалармен айналысады. Финалға ең үздік 10 идея өтеді, олардың арасынан 3 жеңімпаз таңдалады.

Келесі сілтеме бойынша қатысудың толық шарттарымен танысуға және өтінімді беруге болады: Solvefortomorrow.kz