Oznaczenie niczego

Zero jako osobna liczba, z wszelkimi jej właściwościami, musiało poczekać na odkrycie znacznie dłużej, niż inne liczby. Nie znali go np. starożytni Grecy, którzy przecież, dzięki opracowaniu zasad logiki i geometrii, położyli fundamenty matematyki. Z początku zero funkcjonowało jako element pozycyjnego zapisu liczb – stanowiło puste miejsce. Ale wyobraźmy sobie kłopoty z odczytaniem liczby 200103, zapisanej jako 2  1 3. Zbyt wiele tu pola do interpretacji. Ile zer wstawić w poszczególne wolne przestrzenie? Dlatego ktoś wpadł na genialny pomysł i liczbę zer zaczął oznaczać… tak, tak – kropkami. I to zapoczątkowało ogromny przełom w matematyce. Pozwoliło na wyemancypowanie się  zera jako równoprawnej liczby i powstanie systemu dziesiętnego, jaki znamy dzisiaj. Przełomu tego dokonano w północnych Indiach. Jak dowodzą ostatnie badania manuskryptu Bakhshali, w którym poświadczony jest najstarszy znany nam zapis zera (oczywiście jako kropki), miało to miejsce w III wieku.

Koniec, a jednak początek

Interpunkcja, której używamy w krajach kultury łacińskiej, ustalała się w trakcie wielowiekowego procesu, zapoczątkowanego w starożytnej Grecji i Rzymie. Współczesne znaki interpunkcyjne, u schyłku starożytności lub w średniowieczu były używane zupełnie inaczej lub… jeszcze wcale ich nie było. I tak np. Rzymianie kropką oddzielali poszczególne wyrazy, nie znali zaś przecinka. U schyłku średniowiecza, na skutek wzrostu liczby klasztornych kopistów, powstał w interpunkcji taki mętlik, że często wydawcy wcale nie używali żadnych znaków przestankowych. Jak się łatwo domyślić, nie ułatwiało te lektury. Aż nastał renesans, a z nim zmiany, które respektujemy do dziś. To wtedy kropka powędrowała na koniec zdania, oznaczając jego zamknięcie. I nastał jako taki porządek, ułatwiający odczytanie zapisu tekstowego słów. Nie jest to oczywiście proces skończony. Wystarczy przypomnieć ostatnio omawianą szeroko na forach internetowych „nienawistną kropkę”, zamykającą wypowiedzi w SMS-ach czy komunikatorach internetowych. Nie jest to co prawda zmiana zasadnicza, rewolucjonizująca współczesną interpunkcję, dowodzi jednak faktu, że i w dziedzinie interpunkcji zachodzą stałe zmiany. Kto wie, jakie jeszcze znaczenie w tym obszarze przypiszemy kiedyś kropce.

Wykropkowany alfabet – a nawet dwa

XIX wiek przyniósł dalszy rozwój kariery kropki w komunikacji międzyludzkiej. W 1838 roku Samuel Morse i Alfred Vaila opracowali sposób prezentacji alfabetu, który składa się tylko z dwóch sygnałów – krótkiego i długiego. W zapisie sygnał długi reprezentuje kreska a krótki właśnie kropka. Ten prosty kod, składający się z kropek i kresek, znacznie ułatwił przekazywanie komunikatów w początkach rozwoju telekomunikacji radiowej.

Nie mniej doniosłą rolę kropka odegrała w umożliwieniu osobom niewidomym odczytania pisma. Louis Braille opracował sposób notacji alfabetu, oparty na tzw. sześciopunkcie, inaczej nazywanym znakiem tworzącym. Charakterystyczne rozmieszczenie wypukłych kropek, odpowiednio umiejscowionych w wybranych punktach danego znaku, pozwala na przypisanie go do konkretnej litery (bądź innego symbolu). Dzięki czemu przy użyciu alfabetu Braille’a można zapisać wszystko – istnieją opracowane notacje dla matematyki, chemii, fizyki czy nawet muzyki. Taki układ zaś można odczytać palcami, dzięki czemu nawet osoby niewidome mogą korzystać z udogodnień, jakie niesie z sobą pismo.

Drzwi do cyberświata

Pokaźnych rozmiarów tom można by napisać, śledząc znaczenie kropki w rozwoju Internetu. W tym miejscu wystarczy przypomnieć, jak ważną rolę, umożliwiająca orientację i poprawne odczytanie, pełni kropka w zapisie nazw domen internetowych. W najprostszych nazwach jest tylko jedna i dzieli adres www na dwie części. To, co znajduje się po jej prawej stronie ma szersze znaczenie, choć nazywane jest końcówką. Określa zaś kraj pochodzenia lub funkcję domeny. Z kolei to, co po lewej stronie, to nazwa główna domeny. Jak widać bez kropki trudno byłoby nam poprawnie odczytać adresy wielu stron internetowych, a przeglądarki internetowe i serwery w ogóle by sobie z tym nie poradziły.

W świecie kwantów

Najnowszym  przełomem, który także zapoczątkowały kropki, w dodatku kwantowe, jest zmiana w technologii konstruowania ekranów. Kropki kwantowe (Quantum Dots) to mikroskopijne cząsteczki – nanokryształy. Są one kilkadziesiąt tysięcy razy mniejsze niż średnica ludzkiego włosa. Umieszczone pomiędzy filtrami kolorów a podświetleniem ekranu sprawiają, że przechodzące przez nie światło w kolorach podstawowych jest niezwykle nasycone i wyraziste. Z tego światła ekran tworzy szeroką i niezwykle realistyczną paletę barw – to tak w telegraficznym skrócie.

Technologię kropek kwantowych w telewizorach z powodzeniem wykorzystuje i rozwija firma Samsung. W najwyższej linii QLED TV zastosowano ulepszone, metaliczne kropki kwantowe, które pozwalają uzyskać znacząco rozszerzoną paletę barw z maksymalną jasnością, oddając przy tym o wiele więcej szczegółów w porównaniu do tradycyjnych telewizorów. Paleta barw obejmuje kolory wyświetlane przy różnym poziomie jasności. Przykładowo liść, w zależności od natężenia światła, może przybierać w oczach widza różne barwy, od żółtawozielonej po turkusową. Ekran telewizora QLED wychwytuje nawet najdrobniejsze różnice kolorów, co oznacza że barwy widzimy dokładnie tak, jak w rzeczywistości. Co więcej, dzięki technologii Quantum Dot telewizory QLED wyświetlają także głęboką czerń i oddają bogactwo szczegółów, niezależnie od stopnia oświetlenia danej sceny czy jasności panującej w pomieszczeniu.

Co dalej?

W tym miejscu chciałoby się postawić pytanie: jak dalej potoczą się losy kropki? Trudno jednak będzie nam znaleźć jednoznaczną odpowiedź. Śledząc poszczególne przełomowe wydarzenia z udziałem kropki możemy być niemal pewni, że jeszcze nie raz odmieni ona nasz świat, wpływając na jego historię.

W wydarzeniu wzięło udział około 300 osób. Producenci telewizorów, eksperci z branży urządzeń wyświetlających i przedstawiciele środowisk akademickich spotkali się w tak licznym gronie, aby omówić aktualną sytuację na rynku technologii kropek kwantowych, a także porozmawiać o przyszłości i rozwoju telewizorów QLED.

Gospodarzem spotkania była Izba Handlowa Przemysłu Elektronicznego w Chinach (China Electronics Chamber of Commerce – CECC). Wśród uczestników Forum znaleźli się przedstawiciele agencji rządowych, producenci telewizorów, w tym Samsung Electronics, Hisense i TCL, przedstawiciele uniwersytetu w Pekinie i Tsinghua, reprezentanci GOME Electrical Appliances i Suning Commerce Group – dwóch największych dystrybutorów w Chinach – oraz JD.com, jedna z najważniejszych chińskich firm z branży e-commerce.

Liu Yufeng, wiceprzewodniczący CECC, nakreślił kierunki rozwoju branży: Technologia kropek kwantowych staje się dominującym trendem. Telewizory QLED osiągnęły stuprocentową stopę wzrostu na rynku chińskim, a ich sprzedaż wzrośnie z 600 tys. egzemplarzy w 2016 r. do 1,2 mln w 2017 r. W ujęciu globalnym sprzedaż w tym samym okresie zwiększy się z 3 do 6 mln sztuk.

Podczas forum podpisano znaczące dla rozwoju rynku telewizorów umowy handlowe. Firma Samsung Electronics oraz inni producenci zawarli umowy z GOME Electrical Appliances, Suning Commerce Group, JD.com, Five Star, Sundan oraz pozostałymi dystrybutorami. Porozumienia handlowe mają na celu dalszy rozwój rynku telewizorów QLED.

Profesor Peng Xiaogang z Uniwersytetu w Zhejiang podsumował znaczenie technologii Quantum dot: Kropki kwantowe są najbardziej zaawansowanym materiałem oświetleniowym, jaki do tej pory uzyskano. Czyste odwzorowanie kolorów oraz ich jasność są kluczowymi wyróżnikami tej technologii. Pod tym względem żadne inne rozwiązania na rynku nie są w stanie im dorównać.

Odwiedzający Forum mogli również zobaczyć specjalną ekspozycję nawiązującą do technologii i procesu emisji światła, jaką zapewniają kropki kwantowe. Prezentowano także film dotyczący tej technologii, jej zastosowań biomedycznych oraz innych sposobów wykorzystania Quantum dot w życiu codziennym.

Samsung Electronics pokazał najnowsze QLED TV z serii Q7 i Q8. Telewizory QLED od Samsunga to jedyne wyświetlacze, umożliwiające uzyskanie 100% natężenia koloru, co oznacza, że barwy są dokładnie odwzorowane, niezależnie od poziomu jasności. To sprawia, że obrazy wyświetlane są zgodnie z zamierzeniami producenta treści.

Jak wyjaśnił Liu Junguang, Vice President of Visual Display Business firmy Samsung Electronics, możliwość uzyskania żywych, wiernych kolorów nie jest jedynym powodem, dla którego technologia kropek kwantowych stanowi przyszłość branży telewizorów.

– W technologii kropek kwantowych wykorzystywane są materiały nieorganiczne, dlatego nasze ekrany mogą zapewnić najwyższą jakość wyświetlania, eliminując problemy, takie jak wypalanie czy obniżająca się trwałość  – powiedział Liu Junguang. – Kropki kwantowe to materiał, który najlepiej nadaje się do produkcji wyświetlaczy. W 2017 roku globalni producenci telewizorów wspólnie będą działać na rzecz rozwoju rynku telewizorów QLED.