ซัมซุงเดินหน้าบ่มเพาะนวัตกรรุ่นใหม่ผ่านโครงการ Samsung Solve for Tomorrow ด้วยการสนับสนุน “ทีมยอดมะยม” จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี 1 ใน 10 ทีมสุดท้ายของการแข่งขันปี 2568 (2025) พัฒนาต่อยอด “Ompok Feeder” เครื่องให้อาหารปลาชะโอนอัตโนมัติ สู่ “Smart Fish Feeding System” ระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะที่เพิ่มการติดตามและวิเคราะห์คุณภาพน้ำ โดยนำข้อมูลจากการศึกษาปัญหาของเกษตรกรมาปรับปรุงนวัตกรรม มุ่งลดความสูญเสียในการเพาะเลี้ยงและเพิ่มโอกาสสร้างรายได้ให้เกษตรกรไทย

จุดเริ่มต้นของผลงานมาจากโจทย์การเลี้ยงปลาชะโอน ซึ่งกรมประมงส่งเสริมให้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจทางเลือก โดยในปีงบประมาณ 2568 กรมประมงตั้งเป้าเพิ่มปริมาณการผลิตลูกพันธุ์ปลาชะโอนร้อยละ 10 จากปีก่อน เป็นประมาณ 5.35 ล้านตัว เพื่อรองรับความต้องการของเกษตรกรที่เพิ่มขึ้น การจัดการการเพาะเลี้ยงให้มีประสิทธิภาพจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้เกษตรกรใช้ประโยชน์จากโอกาสทางอาชีพนี้

จากการศึกษาปัญหา ทีมยอดมะยมพบว่าการให้อาหารเป็นหนึ่งในความท้าทายของผู้เลี้ยงปลาชะโอน การให้อาหารเผื่อมากเกินความจำเป็นจะเพิ่มต้นทุน ขณะที่การให้อาหารไม่เพียงพอหรือไม่เหมาะสม อาจนำไปสู่พฤติกรรมปลากินกันเองและทำให้อัตราการรอดลดลง โดยข้อมูลที่ทีมรวบรวมพบว่า เกษตรกรบางรายมีอัตราการรอดของปลาประมาณร้อยละ 60 ซึ่งกระทบต่อจำนวนปลาที่จับจำหน่ายได้และความคุ้มค่าในการเพาะเลี้ยง

ทีมจึงนำความรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์และระบบสมองกลฝังตัว (Embedded System) มาพัฒนา Ompok Feeder โดยใช้กล้องบันทึกภาพและให้ AI วิเคราะห์พฤติกรรมปลา เพื่อควบคุมการปล่อยอาหารอัตโนมัติให้เหมาะสมกับพฤติกรรมที่ตรวจพบ เป้าหมายคือช่วยให้เกษตรกรจัดการอาหารได้ดีขึ้น ลดอาหารส่วนเกิน และลดความเสี่ยงที่ปลาได้รับอาหารไม่เพียงพอ

ในการพัฒนา Ompok Feeder ระยะแรก ทีมรายงานผลทดสอบเบื้องต้นว่าโมเดล AI ที่ใช้ YOLO มีค่า F1-Score ร้อยละ 90.8 ซึ่งเป็นตัวชี้วัดประสิทธิภาพของโมเดลในงานตรวจจับที่ทีมทดสอบ ก่อนนำประสบการณ์จากการพัฒนาต้นแบบมาขยายแนวคิดให้ครอบคลุมปัญหาการเพาะเลี้ยงมากขึ้น

นายกฤษณพงศ์ หล้าพรหม นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/5 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี หนึ่งในสมาชิกทีมยอดมะยม กล่าวถึงแรงบันดาลใจในการพัฒนาโครงการว่า “พวกเราอยากนำความรู้ด้าน AI ที่ได้เรียนมาสร้างประโยชน์จริง ๆ พอได้รู้ว่า เกษตรกรต้องเจอกับปัญหาปลากินกันเองจนทำให้มีต้นทุนสูง ก็เลยเกิดไอเดียเครื่องให้อาหารปลาชะโอน และต่อยอดสู่ระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะในปีนี้ ระหว่างทางเราได้เรียนรู้ทั้งการพัฒนา AI การแก้ปัญหา และการทำงานเป็นทีม สิ่งที่ภูมิใจที่สุดคือ การได้เห็นว่าเทคโนโลยีที่เราเรียนสามารถนำมาต่อยอดเพื่อช่วยคนในชุมชนได้ และหวังว่านวัตกรรมของเราจะสามารถนำไปใช้งานจริงเพื่อช่วยเกษตรกรให้มีรายได้ มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นในอนาคต”

จาก Ompok Feeder สู่ Smart Fish Feeding System

ระหว่างการบ่มเพาะภายใต้โครงการ Samsung Solve for Tomorrow ทีมยอดมะยมได้ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงปลาดุกในจังหวัดปทุมธานี และพบว่าคุณภาพน้ำเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคและการตายของปลา ซึ่งสร้างความเสียหายและเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดทุน ทีมยังได้รับข้อมูลและคำแนะนำจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด จังหวัดปทุมธานี เพื่อนำมาประกอบการพัฒนาระบบ

ข้อมูลจากการลงพื้นที่นำไปสู่การต่อยอดเป็น “Smart Fish Feeding System” หรือระบบให้อาหารปลาอัจฉริยะ ที่ผสานการให้อาหารอัตโนมัติเข้ากับการตรวจสอบคุณภาพน้ำในบ่อแบบเรียลไทม์ผ่านแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือ พร้อมออกแบบให้ใช้ AI คาดการณ์ความเสี่ยงด้านคุณภาพน้ำและการเกิดโรคของปลาล่วงหน้า เพื่อช่วยให้เกษตรกรมีข้อมูลประกอบการดูแลบ่อ และขยายแนวทางการใช้งานจากผู้เลี้ยงปลาชะโอนไปสู่ผู้เลี้ยงปลาน้ำจืดชนิดอื่น

ตลอดกระบวนการบ่มเพาะ ทีมยอดมะยมได้นำความรู้ในห้องเรียนมาผสานกับองค์ความรู้ที่ได้รับจากโครงการ Samsung Solve for Tomorrow และการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม โดยได้รับคำแนะนำจากเมนเทอร์และผู้เชี่ยวชาญทั้งด้านการพัฒนานวัตกรรมและการวางโมเดลธุรกิจ ควบคู่กับการนำข้อมูลจากเกษตรกรมาปรับปรุงผลงาน กระบวนการนี้เปิดโอกาสให้เยาวชนเรียนรู้การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์ผู้ใช้ ตลอดจนวางแนวทางให้เกษตรกรเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากระบบได้ในระยะยาว

ล่าสุด ทีมยอดมะยมพัฒนาต้นแบบระบบหลักครบ 3 ส่วน ได้แก่ เครื่องให้อาหารปลาอัตโนมัติสำหรับอาหารเม็ด ระบบ AI สำหรับตรวจสอบและวิเคราะห์คุณภาพน้ำ และแอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือสำหรับติดตามข้อมูลและสถานะของระบบ ขณะนี้อยู่ระหว่างการทดสอบกับบ่อพลาสติก ก่อนนำไปติดตั้งและทดลองใช้งานในบ่อดินของเกษตรกรเป็นลำดับถัดไป

พัฒนาการจาก Ompok Feeder สู่ Smart Fish Feeding System สะท้อนการเรียนรู้ของเยาวชนที่นำปัญหาจากชุมชนมาเป็นโจทย์ และใช้ข้อมูลที่พบปรับปรุงนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง ซัมซุงมุ่งสนับสนุนกระบวนการเรียนรู้นี้ผ่าน Samsung Solve for Tomorrow ภายใต้พันธกิจ “Together for Tomorrow, Enabling People” เพื่อให้เยาวชนได้พัฒนาศักยภาพของตนเอง พร้อมสร้างสรรค์เทคโนโลยีที่ตอบความต้องการของเกษตรกรและสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของชุมชนไทย